• Adım Adım Multikopter yapımı (Rehber)

      Bundan bir kaç yıl öncesine kadar havadan çekim denildiğinde ilk akla gelen bir helikopter ile havalanmak, fotoğraflanacak bölgeye gidip havadan fotoğraflarını çekmekti. Bir diğer yöntem ise patlar motorlu olarak anılan sıvı yakıtlı model helikoptere fotoğraf makinesi ya da video kamera bağlayarak uzman yardımıyla çekim yaptırmaktı. Bireysel çekim yapabilmek içinse pilotaj bilgisinin yeterli olması şartı söz konusuydu. Ancak günümüzde teknolojinin gelişmesi her konuda olduğu gibi havadan çekim yapmada da bir takım kolaylıklar sunmaya başladı. Böylelikle “multikopter” denilen cihazlar ortaya çıktı.
      Multikopterler birden fazla pervanesi olan , bir anakart tarafından yönetilen ve sensörler yardımı ile stabilitesi çok iyi olan insansız hava araçlarıdır. Bu araçlar stabilitesi ve yönetim kolaylığı sebebi ile havadan çekim için çok iyi bir alternatiftir.

      PİYASADAKİ HAZIR SİSTEMLER
      Ar.Drone

      Öncelikle size “PARROT” firmasının uçuşa hazır model olarak sunduğu Ar.Drone isimli cihazdan bahsetmek istiyorum. Ar.Drone dört pervaneli bir multikopter olarak karşımıza çıkıyor; bu tür multikopterlere verilen adıyla, o bir “quadcopter”. Ürünün kutusu açıldığında bir kumandaya sahip olmadığı görülüyor. Çünkü kumanda halihazırda cebinizde duruyor! Ar.Drone IOS, Android, Samsung Bada, Nokia (N8/C7/E7) cihazları ile telefonunuzu kumanda olarak kullanmanıza olanak tanıyor. WiFi üzerinden telefonunuz ile Ar.Drone’un yaratmış olduğu ağa katılıyorsunuz ve Ar.Drone uçuşa hazır. Üzerindeki iki adet kamera sayesinde hem ilerlediğiniz zemini hem de gittiğiniz yönü görebiliyor; fotoğraf ve video çekimi yapabiliyorsunuz.. Aslında, Ar.Drone artırılmış gerçeklik denilen oyunlar için üretilmiş bir quadcopter. Çok çeşitli oyunları mevcut. Örneğin; kameradan gördüğünüz alan sizin savaş alanınız oluyor ve arkadaşınızın Ar.Drone’u ile savaşıyorsunuz.
      Ar.Drone’nun video ve fotoğraf özelliklerine bakacak olursak, görüntü kalitesinin pek tatmin edici olmaması göze çarpıyor. Tenkin özelliklerine bakacak olursak;
      • VGA kamera 640x480 15fps
      • Geniş açılı lens 93”
      • Fotoğraf veya video kaydı yok (ancak 3ncü parti yazılımlar ile mümkün)
      Cihazın negatif yönlerinden bir diğeri ise herhangi bir fotoğraf makinesini taşıyacak güçte olmaması.
      Öte yandan PARROT firması tarafından Haziran ayında piyasaya çıkacağı duyurulan Ar.Drone2i teknik özellikleri ile Ar.Drone’un eksikliklerini bir parça kapatacak yönde tasarlanmış görünüyor. Cihazın detayları ise şöyle:
      • Hd kamera 1280x720 30fps
      • Geniş açılı lens 92”
      • Fotoğraf ve Video kaydı
      • Geliştirilmiş Ar.Drone FreeFlight 2.0 yazılımı
      • Çekilen videoları fotoğrafları Ar.Drone FreeFlight 2.0 yazılımı üzerinden paylaşım özelliği
      Gelişme gösteren ürünün fiyatı ise 300€ + KDV olarak tahmin ediliyor. www.parrot.com.tr adresinden ürünü inceleyebilir yeni çıkacak ürünleri takip edebilirsiniz.



      DraganFly
      Biraz daha profesyonellere yönelik ürünlere bakıldığında, en iyilerinden birisi “Draganfly Innovations” firmasının ürettiği havadan görüntüleme sistemleridir. Çeşitli modelleri mevcuttur ve hepsi de profesyonel havadan çekim yetenekleri ile donatılmıştır. Ürünü satın aldığınızda;
      • GPS sistemi
      • Yüksek çözünürlüklü video gözlükleri
      • FPV sistemi
      • Yer istasyonu
      • Taşıma çantası
      gibi üst düzey parçaların standart paketine dahil olarak geldiğini göreceksiniz. Fiyatı içeriğiyle paralellik gösterecek şekilde 29.995$’a varan bu ürünü www.draganfly.com adresinden inceleyebilirsiniz.
      Drone Arducopter
      Birde “......” firmasının ürettiği yerli hazır sistem multicopterlerimiz var. Bu multicopterimiz uçuşa hazır sistem olarak sunuluyor. Bu sistemimizde
      • 1 x ArduCopter Frame
      • 4 x Motor 850kv
      • 4 x ESC 20Amp
      • 4 x 10x45 Pervane

      Maalesef kutusundan elektronik ekipmanları çıkmıyor. (anakart-sensörler v.b). Elektronik ekipmanları kutusuna dahil olmamakla beraber fiyatıda çok uygun tutulmamış. 4.518 TL olan ürünü www..........com adresinden inceleyebilirsiniz.

      KENDİ MULTİKOPTERİNİ KENDİN YAP
      Havadan görüntüleme yapabilmek için en ucuz yöntem ise bir multikopter yapmaktır. Şimdi size adım adım kendi multikopterinizi nasıl yapacağınızdan bahsedeceğim.
      ORTALAMA AĞIRLIK
      Multikopter meydana getirmeden önce sorulacak ilk soru şu olmalıdır: “Hangi tip fotoğraf makinesi ile çekim yapacağım?” Çünkü fotoğraf makinesinin ağırlığı, multikopterin havada kalacağı süre, üzerine seçilecek ekipmanlar ve hangi tip piller kullanılacağı gibi bir takım teknik özelliklerini belirleyen en temel etkendir. Bu durumda yerden yönetimi kolay ve hafif bir makine ile işe başlamak iyi olacaktır. İlk aklıma gelen örnek ise GoPro HD2 + Wifi bacpac ikilisidir. 11mp çözünürlüğe, 120 fps WVGA, 60 fps 720p, 48 fps 960p, 30 fps 1080p video kaydına, 170, 127 ve 90 derece görüş açısına sahip bu kameranın kutusundan kask yapıştırma bantı, kafa bağlantı ekipmanı, housing vb. birçok aksesuar da çıkmaktadır. Extreme sporlar için üretilmiş olan bu kamera, havadan görüntüleme için de adeta biçilmiş kaftandır. Ürünün web adresi www.gopro.com ‘dan çok sayıda örnek çekime ulaşmanız mümkündür.
      Şimdi bu kamerayı seçtiğimizi düşünelim. Ağırlık bilgisine bakıldığında 370gr. olduğu görülüyor. Kenara not edilen bu bilgi sayesinde ne tür bir multikopter yapacağımıza karar verelim. Pervane sayılarına göre adlandırılan multikopter türlerini, 3 pervaneli (tricopter), 4 pervaneli (quadcopter), 6 pervaneli (hexacopter), 6 pervaneli (Y6 copter) ve 8 pervaneli (octocopter) olarak sıralandırabiliriz.. Kullanmak istenilen kamera çok ağır olmadığı için 6 pervaneli bir hexacopter işimizi görecektir. En az 6 pervaneli bir sistem oluşturursak, daha stabil ve hareket kabiliyeti havadan görüntülemeye daha uygun bir araç elde ederiz. Çalışmaya başlarken bu püf noktasına dikkat edersek, daha sağlıklı sonuçlara varabiliriz.
      Sıra geldi ortalama ağırlığı bulmaya. Piyasada hexacopter için hazır iskeletler satılmaktadır fakat bunları tercih etmeyip alüminyumdan ya da karbonfiberden kendiniz bir iskelet oluşturabilirsiniz. İskeleti hazır olarak temin ettiğimizi varsayım. Bu ortalama 500 gr. ‘lık bir iskelet ağırlığı demektir. Motorların ağırlığı içinse, Türk Hava Kurumu’nun konu ile ilgili web adresi olan www.modelucak.thk.org.tr adresinde bulunan verileri baz alırsak, bir motor için ortalama 60 gr. hesaplamak uygun olacaktır. Yine aynı web adresine göre bir hız kontrol ünitesini 40 gr. olarak hesaba katalım. Buna göre;
      Kamera : 370 gr.
      İskelet : 500 gr.
      Motorlar : 360 gr.
      Hız Kontrol Üniteleri : 240 gr.
      Anakart + Kablolar + bağlantı ekipmanları : 200 gr.
      Lipo piller : 800 gr.
      Toplam : 2470 gr. ortalama ağırlık olarak elde edilir.
      (Yukarıdaki değerler ortalama verilere bağlı olup, bu ağırlık ekipmanlara göre değişiklik gösterir.)
      MOTOR SEÇİMİ
      Meydana gelen hexacopterin kalkış ağırlığı 2470 gr. civarında olacak. Şimdi sıra geldi motoların seçimine. Motor satın alırken pek çok detay ve özellikle karşılaşacaksınız. Multikopter yaparken gerekli motor için dikkat edilmesi gereken birkaç kriter ise şöyledir:
      1. Hangi pervane ile ne kadar itme gücü sağlamaktadır?
      2. Motorun maksimum akımı nedir?
      3. Hangi bataryaları destekliyor?
      Motorun itme gücü hexacopteri kaldırabilmesi için, maksimum akım gücü de nasıl bir pil almamız gerektiğini belirlemek için gereklidir. Hangi pili desteklediği ise pil alırken karşımıza çıkacak diğer bir unsurdur. Örnek olarak, yine THK’nin web adresinde bulunan 10 x 4,7 pervane ile 800 gr. itiş gücü sağlayan, maksimum amper değeri 18A olan ve üç hücreli pilleri destekleyen bir motor seçebiliriz. Bu yapmak istediğimiz hexacoptere uyun bir motor olacaktır.
      800 gr. X 6 motor : 4800 gr. itiş gücü elde etmiş oluruz.
      (Bu değerler kağıt üzerindeki değerler olup kesin bir geçerliliği yoktur.)
      ESC SEÇİMİ
      Hız kontrol ünitesi, diğer bir adıyla ESC, motor hızını artırıp azaltmaya yarar. Pilden aldığı enerjiyi kumandadan verilen komuta göre azaltır veya artırır. Bu sebeple ESC alırken dikkat edilmesi gereken özellikler ise;
      1. Programlanabilir olması
      2. ESC’nin verebildiği maksimum akım değeri şeklindedir.
      Programlanabilir bir ESC, hexacopterin güç kontrollerini yapmamızı sağlar. Örneğin; gazı azalttığımızda gücü birden mi kesecek yoksa yavaş yavaş mı, ya da pil biterken yavaş yavaş gücü azaltmak gibi bir takım ayarları yapmaya olanak tanır. ESC’nin verebildiği maksimum akım değeri ise motorun özelliğine göre gerekli A değerini desteklemelidir. Geriye dönüp baktığımızda kullanılan motorun maksimum akım değerinin 18A olduğunu görürüz. Buna göre en az 20A olan bir ESC bizim için uygun olacaktır.
      LİPO PİL SEÇİMİ
      Sıra geldi motor ve ESC özelliklerine göre bir pil seçmeye. Pillerin üzerinde “mAh”, “C” , “V” gibi ibareler göreceksiniz. Seçtiğimiz motor üç hücreli bataryaları destekliyordu. Bu demek oluyor ki, maksimm üç hücreli bir pil (3S) seçebiliriz. Bir sonraki adımda miliamper saat anlamına gelen “mAh” değerini inceleyelim. Örneğin; 4000 mAh bir pil, 4A akım çekildiğinde pilin 1 saat dayanabileceği anlamına gelir. “C” değeri ise kapasite anlamına gelmektedir. Pilden anlık olarak çekilebilecek maksimum akım kapasitesini gösterir. Örneğin; 4000 mAh 20C bir pilin 1C değeri 4A ise;
      20C x 4A = 80A akım çekilebilir.
      Şimdi basit bir hesaplama yapalım. Önceden seçtiğimiz motor tam gazdayken maksimum 18A çekmekteydi. Öyleyse;
      18A X 6 = 108A motorların ihtiyacı olan değerdir.
      Hexacopterin üzerindeki diğer elektronik parçaların da 4A’lık enerji kullandığını varsayarsak, toplamda 112A akım veren bir pil işimizi görecektir. Bu durumda yukarıdaki hesaplamalara göre 20C – 22C arasında bir pil bize yeterli olacaktır. Bu hesaplar yardımıyla bir pilin ne kadar sürede tükeneceğini, yani dayanma süresini bulabiliriz. Örnekte, pil 4A çekildiğinde 1 saat dayanmaktaydı. Oluşturduğumuz sistem ise pilden 112A çekmektedir. Öyleyse;
      112A / 4A = 28 birim
      60 dk. / 28 = 2,14 ~ 2 dk. Pilin maksimum dayanma süresi olacaktır. Yani hexacopter sürekli tam gaz kullanıldığında, pil yaklaşık 2 dakika dayanabilecektir. Oluşturulan sistemin havada daha uzun süre kalması için iki adet pil yerleştirebiliriz. Motoru sürekli tam gaz kullanmak yerine değişken hızlarda kullanacağımızı varsayarsak, ortaya çıkan hexacopter 7-8 dakika havada kalabilecektir.
      ANAKART SEÇİMİ
      Bütün bu bilgilerden sonra gelinen nokta anakart seçimidir. Anakartlar çok çeşitli ve değişken özelliklere sahip parçalardır. Bu nedenle anakart seçimi kişinin aklında belirlediği hexacopterin stabilizasyonuna, şekline, sensörlerine göre kişiden kişiye farklılaşacak bir tercihtir. Burada dikkat edilecek ana öğe anakartın hexacopter ile yani 6 pervaneli bir multikopter ile uyumlu olup olmadığıdır. Kısaca, bir hexacopteri uçurabilmek için anakartta bulunan sensörlerle ilgili bilgi verecek olursak;
      GYRO : Bu sensör sayesinde multikopter havada daima dengede kalmaya çalışacaktır. Örneğin; hexacoptere çok gaz verdiniz ve öne doğru yatmaya başladı burada devreye gyro sistemi girer ve daha fazla yatmasına izin vermeyerek, hız sebebiyle oluşan bu dengesizliği ortadan kaldırır.
      ACCELEROMETER : Bu sensör cihazın dış etkenlerden (rüzgar, dengesiz yük v.b) minimum düzeyde etkilenmesini sağlar. Cihazı sürekli yere paralel tutmaya çalışır. Örneğin; Sağdan gelen rüzgarı soldan yapacağı hareket ile bertaraf ederek, cihazın yer ile ilişkisini stabil kılar.
      BAROMETER : Basınç sensörüdür. Havadaki basınç değişimini algılayarak, cihazın sürekli aynı yükseklikte asılı kalmasını sağlar. Örneğin; Kumandadan gaz verildiğinde multikopter yükselmek isteyecektir ancak basınç sensörü sayesinde yükselen basınç değeri algılanır ve multikopter aynı basınç değerinde kalma direnci gösterir.
      MAGNETOMETER : Pusula sensörüdür. Multikopterin sağa sola dönmesini engeller ve kumandayı bıraktığımızda hangi yöne doğru bakıyorsa oraya bakmaya devam etmesini sağlar. Örneğin; Kumandadan multikopterin kendi ekseni etrafında dönmesini istersek, kumandayı bıraktığımızda da bu harekete devam edebilirdi. Ancakousula sensörü sayesinde cihaz hareketi tamamladığında, bırakılan yöne sabitlenir.
      Tüm bu sensörler, havadan görüntüleme yapmak amacıyla oluşturduğumuz hexacopterin havada stabil olmasını ve kaliteli görüntü almamızı sağlayacaktır. Bunun yanında, ayırılan bütçe doğrultusunda daha da ileri özelliklere sahip anakartlara ulaşmak mümkündür. Örneğin daha üst düzey modellerde, ek olarak GPS özelliği ile cihaz kordinatlarını belirttiğiniz alana gidip geri gelebilir veya pil tükeniyorsa sizin yanınıza iniş yapabilir. Bu üst düzey anakartlarda bulunabilecek bir diğer özellik ise, kamera tutucuyla bağlantı sağlayarak multikopterin sağa sola dönüşlerinde kameranın eğimli olarak değil de yere paralel olarak çekimi gerçekleştirmesine olanak sunmasıdır. Bu kartlara örnek olarak; DJI firmasının üretmiş olduğu Wookong M yada Naza isimli anakartları inceleyebilirsiniz. Görüldüğü üzere anakart, ayırılan bütçe doğrultusunda bir çok özelliğe sahip olabilir.
      FPV SİSTEMLERİ
      Değinilmesi gereken bir diğer nokta FPV (first person viewer)’dir. FPV sistemleri havadaki hexacopterden bulunduğumuz yere kablosuz olarak anlık kamera görüntüsü göndermektedir. Bu sistem görüntüleme yapmak için olmazsa olmaz denilen bir gereksinimdir. Meydana getirilen hexacopterin açık alan mesafesi 1-1.5 km. civarındadır (bu değer kumandaya, alıcı verici üniteye ve uçurduğunuz bölgeye göre değişiklik gösterir). Bu mesafe, göz ile hexacopteri izlememize olanak vermez. Ancak, iyi bir FPV ile hexacopterin içindeymişçesine hareket etmek ve onu yönetmek mümkündür. Meydana getirdiğimiz hexacopter için seçilen kamerada video çıkışı vardı. Bu girişe verici ünite bağlandığı takdirde yere kablosuz olarak görüntü gönderebilecektir. Eğer seçilen kamerada video çıkışı yoksa kameranın bağlandığı yerin hemen altına FPV sistemleri için üretilmiş çok hafif ve ucuz kameralardan biri bağlanabilir. FPV sistemini oluşturan parçalar;
      • Görüntüyü aktaracak kamera
      • Verici
      • Alıcı
      • LCD ekran veya video gözlüğü şeklindedir.
      Tüm bunlar sayesinde anlık olarak görüntüyü yerden izleyebilir ve cıhazı bu görüntüye bakarak yönetebilirsiniz. Böylece kendinizi kokpitteki bir pilot gibi hissedeceksiniz. Önünüze çıkan engelleri görecek ve modeli çıplak gözle yerden takip etmek zorunda kalmayacaksınız. En önemlisi de neyi görüntülediğinizi net bir şekilde göreceksiniz.
      KUMANDA SEÇİMİ
      Son olarak gerekli olan parça ise kumandadır. Piyasada çok fazla sayıda kumanda türü bulunmaktadır. Bizim Oluşturduğumuz sistemde en az sekiz kanallı bir kumanda işimizi görecektir. Kumanda da tıpkı anakart gibi bütçenize göre seçebileceğiniz bir parçadır. Kumandayı aldığınızda, ona uygun pil, alıcı ve vericiyi de almayı unutmayın.
      Eğer bu işi ciddiye alıyorsanız ve sizin için hobiden öte bir iş haline geldiyse multikopteri tek başınıza değil, iki kişi olarak ve çift kumanda yardımıyla uçurmalısınız. Biri multikopteri kontrol ederken, diğeri kamerayı kontrol ederse alınan görüntü, verilen emeğe değecek kalitede olacaktır. Kaliteli görüntü yakalamak için bir diğer püf noktası ise her aldığınız motora ve pervaneye balans ayarı yapmanızdır. Boylece fazladan oluşacak titreşimi en aza indirgemiş olursunuz.
      İnternet üzerinden konuyla ilgili paylaşımların yapıldığı pek çok web adresi mevcut.

      Size gerekli olan parçaları temin edebileceğiniz web adresleri;

      Yurtdışı
      www.hobbyking.com
      www.goodluckbuy.com
      www.ebay.com
      www.foxtechfpv.com


      Emre BOZ
      Kocaeli üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Bölümü 3ncü Sınıf Öğrencisi

      Bu makale başlangıçta forumdaki konuda yayımlandı: Adım Adım multikopter yapımı.. (rehber) başlatan yazar emmmmre Orijinal mesajı görüntüle
      Yorum 6 Yorum
      1. ilke1998 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        ilke1998 -
        :
      1. yolcu533 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        yolcu533 -
        yeni üyeyim ve multikopter işlerine yeni merak saldım foto ve film çekmek için aslında yazdıgınız bilgiler beni daha da aydınlattı teşekkürler.
      1. fatihaydn - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        fatihaydn -
        Ben hexacopter yapımına başlamayı düşünüyorum, ve bunu 1 yıl gibi bir sürede tamamlamayı planlıyorum. Tamamen kendim yapmak istiyorum ancak bu süreçte destek almam gerekeceğini düşünüyorum, neleri nasıl yapmam gerektiği konusunda tecrübeli birinin yardımını arıyorum, mailim fatihaydin89@gmail.com, yardımcı olabilecek yardımsever arkadaşlar iletişime geçerse memnun olurum.
      1. fatihaydn - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        fatihaydn -
        mail ile irtibata geçmenize gerek yok illa ki, buradan da olur.
      1. Copterteam - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        Copterteam -
        https://www.facebook.com/copterteam

        Arkadaşlar bu sayfadan video ve fotoğraf anlatımlı nasıl toplanır ve çeşitli ürün incelemelerine ulaşabilirsiniz.
      1. goktechnic - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
        goktechnic -
        Herkese merhaba;
        Quadcopter için bitün siparişlerim geldi
        Walkera F12E 12 kanal verici + RX1202 Alıcı
        APM 2.6 Kontrol kartı
        GPS compass
        930 Kv Motor
        20 Amp ESC
        Li-po- 11.1 v 2200 mAp Pil
        1 Ubec
        Gel gelelim Apm Mission Planner bağlantısı USB ve Telemetri ile sorunsuz bağlantı oldu. Ayarlarında kalibirasyon yaptım, Motor testlerde motorlar çalışıyor
        Kumanda ayarlarında problem yaşıyorum APM üzerinden kumanda motorları çalıştıramadım.
        ESC Tek tek bağlanarak Alıcı 3. pinde motorlara komut gidiyor ve motorları tek tek çalıştı.
        Gel gelelim asıl meseleye ben bu aletleri çalıştıramadım.
        Çalıştıracak servis, yardım, ve öneri rica ediyorum.
        Ben uçuramadım, uçuranlara kırımsız uçuşlar...
        Kumanda manuel dosyası;
        http://www.walkera.com/en/productinf..._Manual_EN.pdf
    • Reklam Alanı

    • Reklam Alanı

      300x250 Sağ orta